ناصر جبرائیل اوغلی naser jebraeil oghli

حمل ونقل - بازرگانی - اقتصاد - بازاریابی - مطالب آزاد

مهندسي دريا
نویسنده : ناصر - ساعت ۱٠:٤۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٩/٢۳
 

مهندسي دريا

هدف :

مهندسي دريا – مهندسي كشتي

در اين دوره علوم و فنون مربوط به اداره فني امور كشتي‌ها آموزش داده مي‌شود و هدف تربيت افراد متخصص در حد كارشناس براي امور فوق است. آموزش اين دوره به صورت دروس نظري- عملي- كارآموزي بعلاوه كارورزي در روي كشتي است. فارغ‌التحصيلان اين دوره به عنوان كارشناس، آمادگي و صلاحيت هدايت فني كشتيها و اداره امور مربوط به تعمير ، نگهداري آنها و همچنين آمادگي تقبل مسووليتها و مشاغل فني مربوط به صنايع دريايي در كارخانجات كشتي‌سازي و سازمانهاي وابسته را خواهند داشت. با پيشرفت صنايع دريايي كشور و اولويتي كه دولت براي توسعه حمل و نقل دريايي در ايران قائل شده است و با توجه به گسترش ناوگان بازرگاني كشور و طرح ايراني كردن پرسنل دريايي اهميت اين رشته روشن مي‌شود. علاقه‌مندان اين رشته بايد از سلامتي جسم برخوردار و مايل به كار و مسافرت در درياها باشند.

مهندسي دريا – كشتي‌سازي

هدف تامين كارشناسان و طراحان صنايع دريايي كشور و تامين نيروي انساني متخصص مورد نياز سازمانهاي دريايي و بالاخص كارخانجات كشتي‌سازي و صنايع وابسته دريايي، تعمير كشتي و كشتيراني‌ها است. ادامه تحصيل در اين رشته در سطوح بالاتر از كارشناسي به عنوان كارشناسي ارشد سازه كشتي آرشيتكت كشتي در داخل كشور موجود است و نياز به ايجاد مقاطع كارشناسي ارشد ديگر و دكتري در داخل كشور مورد تاييد قرار گرفته است. اين مجموعه مي‌تواند با بكار بردن علوم مهندسي و تكنولوژي مربوط، طرح، محاسبه ، ساخت و اجراء سيستم‌هايي كه اساس كار آنها سكون و حركت در سيالات بالاخص در آب است كارآيي لازم را به دانشجويان بدهد و آنان راآماده سازد تا در صنايع وابسته به ساخت سازه‌هاي دريايي به طور اعم و صنايع كشتي‌سازي به طور اخص فعاليتهاي مربوط به طراحي و محاسبه اجزاء و سيستمها و يا مسووليت مهندسي را عهده‌دار شوند. فارغ‌التحصيلان اين رشته مي‌توانند در سازمانها و ارگانهاي مختلف مشاغلي از قبيل مهندسي ، طراحي و توليد به منظور پياده‌كردن و اجراي طرحهاي ساختماني شناورها و سازه‌هاي دريايي، مشاركت در امور تحقيقاتي در زمينه‌هاي فوق‌الذكر و غيره را عهده‌دار شوند. داوطلبان اين دوره بايد از دانش رياضي، فيزيك،‌ مكانيك و تا حدي شيمي آلي و معدني برخوردار باشند. دروس اين دوره شامل دروس عمومي، پايه و تخصصي است و دروس عملي و كارآموزي را نيز شامل مي‌شود.

مهندسي دريا – دريانوردي

در اين دوره علوم و فنون مربوط به هدايت و اداره امور كشتيها آموزش داده مي‌شود و هدف تربيت افراد در حد كارشناسي دريانوردي است طول متوسط اين دوره 4 سال است و آموزش اين دوره به صورت دروس عملي ، نظري ، كارورزي روي كشتي در درياست كه ابتدا در دانشگاه سپس روي كشتي و ترم‌ آخر مجددا در دانشكده صورت مي‌گيرد. فارغ‌التحصيلان اين دوره به عنوان كارشناس آمادگي و صلاحيت هدايت كشتي‌ها و اداره امور مربوط به شركتهاي كشتيراني را دارا هستند. علاقه‌مندان اين رشته بايد از سلامتي كامل برخوردار بوده و ناتوانايي‌هايي نظير كوررنگي كه مانع انجام وظيفه مي‌شود، نداشته باشند و نيز مايل به كار و مسافرت در درياها باشند و اين رشته بيشتر براي بورسيه‌هاي ارگانهاي دريايي كشور مناسب است.

گرايش‌هاي مقطع ليسانس:

اين رشته داراي 3 گرايش مهندسي كشتي، كشتي‌سازي و دريانوردي است. با ذكر اين نكته كه در اين رشته تنها در رشته مهندسي كشتي‌سازي دانشگاه خليج‌فارس بوشهر دانشجوي دختر پذيرفته مي‌شود.

آينده‌شغلي ، بازار كار، درآمد:

مهندس موسوي‌زادگان استاد دانشكده مهندسي دريايي دانشگاه صنعتي اميركبير در همين زمينه مي‌گويد: «هر كشتي تجاري نياز به 5 مهندس كشتي‌ تحت عنوان مهندس 1 ، مهندس 2 الي مهندس 5 دارد. حال اگر تعداد كشتي‌هاي تجاري موجود در كشور را حدود 100 كشتي تخمين بزنيم، مي‌بينيم كه حداقل به 500 فارغ‌التحصيل مهندسي كشتي نيازمنديم. در حالي كه بطور نسبي هر سال حدود 50 الي 60 دانشجوي مهندسي كشتي از دو دانشگاه صنعتي اميركبير و خليج فارس فارغ‌التحصيل مي‌شوند كه اين افراد در بدو استخدام از مهندسي 5 شروع كرده و به مرور به مهندسي 1 مي‌رسند. از همين‌جا روشن مي‌شود كه كشور ما نياز بسياري به فارغ‌التحصيلان اين رشته دارد. از نظر وضعيت درآمد نيز چون مهندسان كشتي مقداري از حقوق خود را به ارز دريافت مي‌كنند، نسبت به مهندسان ديگر درآمد بهتري دارند.

فرخ بهنام نيز مي‌گويد: «فارغ‌التحصيلان رشته مهندسي كشتي‌سازي مي‌توانند در ارگانهايي كه به ساخت سكوها و يا اسكله‌ها مي‌پردازند، مشغول به كار شوند . همچنين فارغ‌التحصيلان مي‌توانند در كارخانه‌هاي خصوصي و يا دولتي كه كشتي‌هاي كوچك و قايق‌هاي موتوري را مي‌سازند و بخصوص در زمينه تعمير كشتي فعال هستند، مشغول به كار گردند و البته اگر دانشجويان در دوره فوق‌ليسانس اين رشته كه در دو گرايش «سازه كشتي»‌ و «معماري كشتي» ارائه مي‌گردد، پذيرفته شده و ادامه تحصيل دهند، فرصت‌هاي شغلي بيشتر و بهتري خواهند داشت.

هدف از گرايش مهندسي دريانوردي نيز همچون گرايش مهندسي كشتي‌، گسترش ناوگان بازرگاني كشور و ايراني كردن پرسنل دريايي مي‌باشد و به همين دليل بيشتر دانشجويان اين گرايش بورسيه ارگانهاي دريايي كشور هستند و پس از آنكه 18 ماه بر روي آبهاي خارج از كشور دوره كارآموزي خود را گذراندند، در ناوگان ارگان بورس دهنده مثل «كشتيراني جمهوري اسلامي ايران» و «شركت ملي نفت‌كش» مشغول به كار مي‌شوند.

توانايي‌هاي مورد نياز و قابل توصيه :

دانشجويان مهندسي دريا در هرسه گرايش بايد در دروس رياضي و فيزيك قوي بوده و به زبان انگليسي مسلط باشند چون بيشتر منابع درسي اين رشته به زبان انگليسي است. همچنين مهندسان كشتي و دريانوردي كه به سفرهاي دريايي خارج از كشور مي‌روند بايد به زبان بين‌المللي مسلط باشند.

دانشجويان مهندسي كشتي و دريانوردي بايد از سلامت كافي برخوردار باشند و براي همين قبل از پذيرش نهايي در رشته‌هاي فوق از آنها آزمايشات پزشكي كامل به عمل مي‌آيد كه در اين ميان سلامت دانشجويان دريانوردي بطور دقيق سنجيده مي‌شود چون اين دسته از دانشجويان نبايد ناتواني‌هايي نظير كوررنگي نيز داشته باشند.

كار در دل گستره آبي درياها و اقيانوس‌ها با همه لطف و جاذبه‌اش داراي دشواريهايي نيز هست. براي مثال يك مهندس كشتي يا دريانوردي به دليل سفرهاي دريايي گاه ماهها در كنار خانواده‌اش نيست.

همچنين يك مهندس كشتي‌سازي نيز بايد شرايط خود را براي گذراندن در محيط‌هاي ساحلي تطبيق بدهد. چون با اين كه بسياري از شركت‌هاي مهندسي مشاور دريايي در زمينه طراحي كشتي، بنادر يا تجهيزات دريايي در مركز شهرها فعاليت مي‌كنند، اما به هر حال كارخانجات كشتي‌سازي عمدتا در سواحل ساخته مي‌شوند. به همين دليل يك مهندس دريا بايد علاقه‌مند به كار در محيطهاي دريايي و ساحلي باشد و در واقع عشق و علاقه در اين رشته حرف اول را مي‌زند.

وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:

اين رشته در مقطع كارشناسي ارشد در گرايشهاي « سازه‌كشتي و هيدرومكانيك كشتي » ارايه مي‌گردد.

رشته‌هاي مشابه و نزديك به اين رشته:

اين رشته در گذشته شاخه و گرايشي از مهندسي مكانيك بوده است لذا بسياري از واحدهاي اين رشته با مهندسي مكانيك يكسان هستند.

وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:

تنها اگر كارخانه كشتي‌سازي «صدرا» در بوشهر با تمام ظرفيت خود راه‌اندازي شود، نيازمند به 300 الي 400 فارغ‌التحصيل مهندسي كشتي‌سازي مي‌باشد.

اين نظر دو تن از اساتيد دانشكده مهندسي دريايي دانشگاه صنعتي اميركبير است. البته كارخانه كشتي‌سازي صدرا تنها كارخانه كشتي‌سازي ايران نيست بلكه كارخانه «نكا» در شمال و «اروندان» در خليج‌فارس نيز از ديگر كارخانه‌هاي مهم كشتي‌سازي ايران هستند كه فارغ‌التحصيلان اين رشته مي‌توانند به عنوان مهندس توليد كه وظيفه اجراي طرح‌هاي ساختماني كشتي‌ها را بر عهده دارد، جذب اين كارخانه‌ها بشوند.

علاوه بر كارخانه‌هاي فوق مهندس معتمدي در مورد فرصت‌هاي شغلي ديگري كه براي فارغ‌التحصيلان اين گرايش وجود دارد، مي‌گويد: «مهندس كشتي‌ساز مي‌تواند در سازمان بنادر و كشتيراني وظيفه ساخت سكوهاي شناور را بر عهده گرفته و يا به عنوان مهندس ناظر بر حسن اجراي طرحهاي اجرايي نظارت بكند و بالاخره در صنايع دريايي به كارهاي تحقيقاتي بپردازد. چرا كه در اين رشته عرصه فعاليت‌هاي تحقيقاتي بسيار گسترده مي‌باشد.

معرفي گرايش‌هاي رشته مهندسي دريا

گرايش مهندسي كشتي

در گرايش مهندسي كشتي علوم و فنون مربوط به اداره امور فني كشتي‌ها آموزش داده مي‌شود تا فارغ‌التحصيلان بتوانند هدايت فني كشتي‌ها را بر عهده بگيرند.

مهندسي معتمدي استاد دانشكده مهندسي دريايي دانشگاه صنعتي اميركبير در همين زمينه مي‌گويد: «مهندسان كشتي به عنوان مدير فني كشتي مسوول تعمير، نگهداري و راه‌اندازي موتور كشتي هستند و به همين دليل دانشجويان اين رشته پس از آن كه آموزش‌هاي تئوري را در مدت سه سال و نيم طي كردند، يك دوره كارآموزي 6 ماهه را بر روي كشتي‌هاي اقيانوس‌پيما در خارج از كشور در آبهاي استراليا، بنادر اروپا ، آسياي جنوب شرقي، سنگاپور، چين و كره مي‌گذرانند.

گرايش دريانوردي

هدايت و رهبري كشتي و مديريت نيروي انساني شاغل بر روي كشتي وظيفه يك مهندس دريانوردي است. به زبان ديگر مهندس دريانوردي مسووليت راه‌اندازي كشتي و هدايت آن را بر عهده دارد. به همين دليل اساتيد رشته مهندسي دريا معتقدند كه اين رشته را نبايد يكي از گرايش‌هاي مهندسي دريا به شمار آورد چرا كه يك مهندس دريا به عنوان كاپيتان كشتي مسووليت راهبري و مديريت كشتي را بر عهده دارد و حرفه‌اش يك كار فني يا مهندسي نيست.

يكي از دانشجويان رشته مهندسي دريا گرايش كشتي‌سازي در همين زمينه مي‌گويد: «دروس دانشجويان گرايش كشتي‌سازي در سه زمينه برق، مكانيك و عمران مي‌باشد. واحدهاي دانشجويان مهندسي كشتي نيز شامل مكانيك و برق مي‌شود چون آنها بايد در مورد موتور كشتي اطلاعات دقيقي به دست بياورند اما دانشجويان دريانوردي با اين كه تا حدودي مسايل فني را مي‌خوانند ولي مقدار قابل توجهي از درسهايشان ارتباطي با مسايل فني ندارد. براي مثال مطالعه آب و هوا، جغرافيا و چگونگي يافتن مسيرها از جمله درسهاي اين گرايش است كه ارتباطي با دروس رشته‌هاي مهندسي ندارد.

گفتني است كه علاوه بر آزمون سراسري، موسسه آموزش كشتيراني نيز از طريق كنكور اختصاصي خود تعدادي دانشجو در اين رشته پذيرفته و بورسيه مي‌كند كه به اين دانشجويان پس از اتمام تحصيل، گواهينامه پايان دوره دريانوردي اعطا مي شود.

گرايش مهندسي كشتي‌سازي

كشور ما يكي از بزرگترين خريداران كشتي در دنيا است و ما هر سال صدها ميليون دلار كشتي مي‌خريم كه اين كشتي‌ها شامل كشتي‌هاي عظيم 500 هزار تني كه حمل و نقل نفت را انجام مي‌دهند و كشتي‌هاي كوچكتري كه كار حمل‌ و نقل كالا را به كشورهاي ديگر بر عهده دارند، مي‌گردد. علاوه بر خريد كشتي بحث تعميرات كشتي نيز هست. در شرايط امروز اكثر كشتي‌هايي كه متعلق به ناوگان جمهوري اسلامي است در كشورهاي خارجي تعمير مي‌شود.

مهندس معتمدي در ادامه مي‌گويد: «از همين‌جا مي‌توان به اهميت گرايش مهندسي كشتي‌سازي پي برد. رشته‌اي كه به تربيت نيروهاي متخصص مورد نياز سازمانهاي دريايي به خصوص كارخانجات كشتي‌سازي مي‌پردازد. در واقع مهندس كشتي‌ساز، كشتي مي‌سازد اما دريانوردي نمي‌كند و دانشجوي اين رشته پس از گذراندن آموزشهاي تئوري ، كارآموزي خود را در كارخانجات كشتي‌سازي داخلي مي‌گذراند.

فرخ بهنام دانشجوي فوق‌ليسانس سازه كشتي دانشگاه صنعتي شريف نيز در معرفي اين رشته مي‌گويد:« مهندسي كشتي‌سازي در واقع يكي از زيرشاخه‌هاي مكانيك است و شايد به همين دليل دانشگاه صنعتي شريف اين رشته را به عنوان «مهندسي مكانيك گرايش دريا» ارائه مي‌دهد. البته بايد توجه داشت كه در دانشگاه صنعتي اميركبير كه رشته مهندسي كشتي‌سازي به عنوان يك رشته مجزا مطرح است، درسها تخصصي‌تر ارائه مي‌شود. براي مثال اگر دانشجويان رشته مكانيك گرايش دريا «ارتعاشات» را بطور عام در رشته مكانيك مي‌خوانند، دانشجويان مهندسي كشتي‌سازي «ارتعاشات در كشتي»‌ را مطالعه مي‌كنند.

مهندس موسوي‌زادگان نيز در معرفي اين رشته مي‌گويد: «مسووليت طراحي، ساخت و نظارت بر ساخت كشتي و تعميرات آن بر عهده مهندس كشتي‌سازي است.»

وي همچنين در مورد تفاوت مهندسي كشتي‌سازي و مهندسي مكانيك گرايش دريا مي‌گويد: «اين دو رشته تفاوت چنداني با يكديگر ندارند و در واقع واحدهاي هر دو رشته يكي است، فقط دانشجويان مهندسي كشتي‌سازي بطور تخصصي‌تر به مطالعه اين رشته مي‌پردازند. »