ناصر جبرائیل اوغلی naser jebraeil oghli

حمل ونقل - بازرگانی - اقتصاد - بازاریابی - مطالب آزاد

Enterprise Resource Planning
نویسنده : ناصر - ساعت ۱۱:٠٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/٢۸
 

 

 

چكيده اي درباره ERP

(Enterprise Resource Planning)

 

 

غلامعلي نژاد حاجعلي ايراني

 

 

مقدمه

سازمانهاي امروزي در جهت جهاني شدن رقابت مي كنند كه اين رقابت به سطوح بي سابقه اي منجر شده است. بازارهاي رقابت جهاني ، سازمانها به يافتن راه حلهاي كاري بهتر با ساختارهاي انعطاف پذير و قابل اطميناني نياز دارند. بسياري از زيرساختارهاي سازماني و تشكيلاتي توسط سيستم هاي اطلاعاتي (كه فرايندهاي كاري را بطور مستقيم و يا غير مستقيم در جهت رشد و ابقاء سازمان پشتيباني مي كنند) توانمندتر شده اند. با اداره مؤثرتر اين فرايندها مزاياي رقابتي مي توانند از طريق كاهش هزينه ، افزايش توليد و بهبود سرويس دهي مشتريان حاصل شوند. در دو دهه گذشته گرايش خاصي به راه حلي متمركز كه فرايندهاي كاري را بهبود مي دهند ايجاد شده است. اين راه حل عبارت است از :

برنامه ريزي منابع سازمان Enterprise Resource Planning (ERP)

ERP يك راه حل براتوماسيون فرايندكاري ، انتقال داده ها و تقسيم اطلاعات در ميان سازمان تمركز دارند.

سيستمهاي ERP حول تفكر برنامه هاي كاربردي پيش ساخته تكامل يافته اند. فروشندگان ، برنامه هاي كاربردي را براي هر بخش خاصي از صنايع توليد مي كنند. سازمانها ، برنامه ها ي كاربردي را مطابق با نيازهايشان خريداري مي كنند. در اين برنامه هاي كاربردي مدلهاي گردش كار جاسازي شده اند. همچنين برنامه هاي كاربردي آماده بمنظور برخي انعطاف پذيري ها در پيكر بندي و شكل دهي فرايندهاي كاري ، پارامتري شده اند. هر يك از برنامه هاي كاربردي در بردارنده داده ها و اطلاعاتي مي باشندكه بواسطه اين اطلاعات فرايندهاي سازماني را كنترل مي نمايند. بمنظور بايگاني بهتر يا بعبارتي متناسب با سازمانهاي اجرايي

غالباً برنامه هاي كاربردي نياز دارند تا بواسطه تنظيم و بكار گذاري هزاران پارامتر ، در خور سازمانهاي مورد نظر باشند.

در سيستمهاي ERPمعمولاً مدل گردش كار در نرم افزار برنامه كاربردي جاسازي مي شود. به منظور شكل‌دهي فرايند گردش كار ، بيشتر پارامترهايي كه ERP دارد به طرق مختلفي انعطاف پذير است.

 

مثلا جريان يك تغيير نيازمندي از طرف مشتري در يك سازمان را در نظر بگيريد كه از مرحله اعلام درخواست تا رسيدگي به درخواست وي توسط يك نرم افزار كنترل مي شود.

يعني ابتدا مشتري درخواست خود را نماينده خود دريافت نموده سپس تغييرات نيازمندي خود را در برنامه كاربردي مربوطه ثبت مي‌كند. سپس با اعمال نظر مدير اعتباري و مدير توليد و مدير فروش تغييرات مورد نظر اعمال مي‌شود.

 

سيستمهاي ERP جهت خودكاركردن وظايف كاري پديدآمده اند و راه حل داده اي (اطلاعاتي) يكپارچه اي در سرتاسر زيرساختار سازماني ارائه مي دهند. سيستم هاي برنامه ريزي منابع سازمان ، سيستم هاي اطلاعاتي پيكره بندي شده اي مي باشند كه اطلاعات و فرايندها مبتني بر اطلاعات را در داخل و در ميان نواحي وظيفه‌مند درسازمان يكپارچه مي‌كنند.

بطور متداول شركتها به جهت برآوردن نيازهاي هر يك از سيستم هاي وظيفه‌مند نظير حسابداري ، خريد ، برنامه ريزي و موجودي ، برنامه هاي كاربردي كامپيوتري مجزايي ايجاد مي‌كنند. چنين سيستم هايي درون جزاير متناقض اطلاعاتي رشد مي كنند؛ بنابرين تحكيم و اتحادشان ممكن نمي‌باشد.

در نتيجه راه حل سيستمهاي ERP توانايي اداره كردن را فراهم كرده و اطلاعات و سرويسهاي دپارتمانهاي سرتاسر يك سازمان يكدست را يكپارچه مي نمايند. اين راه حل به سازمانها اجازه مي‌دهد كه تمام منابع‌شان را بهتر اداره كنند و بدينوسيله آنها بواسطه يكپارچگي تمام اطلاعات در ميان فرايندهاي كاري مختلف هزينه ها را كاهش داده و كارايي را افزايش مي‌دهند.

برخي تعاريف لازم

Business : يك Business سيستمي است پيچيده و گسترده ( Complex & Enterprise ) كه يك قصد و هدف خاصي را دنبال مي‌كند. تمام فعاليتها و عمليات Business براي دستيابي به هدف مورد نظر مي‌باشد. سيستم Business مي‌تواند در تعامل با سيستم هاي ديگر باشد كه مي‌تواند به عنوان قسمتي از سيستم مورد نظر مطرح شوند. به همين دليل تعريف محدوده اين سيستمها خيلي سخت خواهد بود.

اجزاي مهم يك Business همانند Customer , Supplier , Laws , Regulation ممكن است در خارج از Business تعريف شود. بنابراين يك Business System يك سيستم Open مي‌باشد كه اشياء و قسمتهاي آن مي‌تواند به عنوان بخشي از يك Business System ديگر باشند.

مهمترين مسئله در Business System ها تعيين محدوده آنها است.

مفاهيمي كه در همه Business System ها مشترك هستند به صورت زير تعريف مي‌شوند :

Resource (منابع)

اشياء داخل يك Business (مانند Products , Information , Material People) كه توسط Business يا بكار گرفته مي‌شوند و يا توليد مي‌شوند. منابع در قالب يك ساختار قرار مي‌گيرند كه ارتباط خاصي بين آنها برقرار است.

Resource ها در داخل Process ها پالوده ( Use , Consumed , Refine , Produced ) مي‌شوند و در سه گروه Information , Abstract , Physical رده بندي مي‌شوند.

 

Process (روند)

فعاليتهاي انجام شده داخل يك Business كه باعث تغيير حالت منابع يك Business مي‌شوند. روندها نحوه انجام كارهاي داخل Business را توصيف مي‌كنند.

Process ها توسط Rule ها كنترل مي‌شوند.

 

Goal (هدف)

هدف يك Business ، يا نتيجه اي كه روند يك Business تلاش دارد به آن برسد. Goal ها ممكن است به Sub Goal هاي داخلي‌تر كه مربوط به اجزاي خاصي در Business باشد شكسته شود.

Goal ها ممكن است تحت تاثير يك يا چند Rule قرار بگيرند.

 

Rule (قوانين)

دستورات و جنبه هاي (Aspect) زيادي از يك Business را تعريف يا ايجاد مي‌كند و اطلاعات (Knowledge) يك Business را نمايش مي‌دهد.

Rule ها نحوه اجراي Business ( يا يك Process ) را تعيين و كنترل مي‌كنند و چگونگي ساخت‌ يافتگي و ارتباط انواع Resource ها را تعيين مي‌كنند.

Rule ها داخل ين Business ، براي رسيدن به اهداف آن تعريف مي‌شوند و در سه گروه Functional, Behavioral, Structural طبقه بندي مي‌شوند.

 

همه مفاهيم گفته شده با همديگر در ارتباط هستند :

 

سير تكاملي ERP

از لحاظ تاريخي مبدأ و منشا سيستمهاي ERP مي تواند با برگشت به سالهاي ٦٠ دنبال شود وقتيكه تمركز سيستم هاي اطلاعاتي بطور عمده بر اداره كردن سنتي موجوديها بود. در سالهاي ٧٠ سيستمها بر برنامه ريزي احتياجات مواد (MRP) Material Requirement Planning متمركز شدند. در سالهاي ٨٠ تفكر و مفهوم (MRPII) Manufacturing Resource Planning بوجود آمد كه شامل بهينه سازي فرايندهاي توليدي كل كارخانه مي باشد. تكاملات تدريجي آتي در بردارنده مديريت نواحي ديگر نظير مالي ، منابع انساني ، مهندسي و مديريت پروژه بود.

پيشرفتهاي تكنولوژي نوين توسعه سيستم هاي نرم‌افزاري جهت اداره كردن واحدهاي وظيفه‌مند را آسان كرده‌اند و اجراي مدلي مفهومي را ممكن ساخته‌اند. به اين مدل معماري و چارچوب يكپارچه سيستم‌هاي اطلاعاتي سازمان را شرح مي دهد؛ مي‌تواند بعنوان بذر(دانه) سيستم هاي ERP نگريسته شود. پس از آن پيشرفتهاي مهمي بدست آمد. سيستمهاي ERPمختلف رايج در دسترس شامل موارد زير مي باشند :

SAP ، PeopleSoft ، Oracle ، J.D.Edwards ، CSC ، Baan

بواسطه آناليز سير تكاملي تاريخي و بلوغ اين سيستم ما مي توانيم مشاهده كنيم كه سيستمهاي ERP در نتيجه يك سير صعودي روان ، با قاعده و پيوسته اي پديدار گشته اند كه مي توانند از سالهاي ٦٠ تا اواسط سالهاي ٩٠ با حكايات موفقيتهاي بزرگ در سرتاسر جهان دنبال شده باشند. اين سير تكاملي مترقي (كه شامل سيستم هاي موجودي پايه ، MRP ، MRPII و وتمديدات MRPII مي‌باشند) در جهت محصول با كيفيت عالي و قابل اعتماد در صنعت ، با اعتبار بالا ، جايگاه خوب در بازار و مزاياي قوي بر فراز سيستم هاي رقابتي سوق داده شده اند.

تعريف ERP

ابتدا تعاريف موجود از منابع مختلف را مي‌آوريم :

 

و در نهايت :

(Enterprise Resource Planning) ERPسيستم جامعي است كه سعي در مديريت موثرتر تمام منابع و يكپارچه‌سازي همه وظايف و بخشهاي موجود در يك سازمان با استفاده از يك سيستم كامپيوتري واحد را دارد كه بتواند نيازهاي خاص و ويژه اين بخشها را برآورده سازد. اين كار با استفاده از يك نرم افزار كامپيوتري انجام مي‌شود كه بوسيله يك Database واحد ، امكان به اشتراك‌گذاري اطلاعات و ارتباط بخشهاي مختلف را با يكديگر برقرار مي‌سازد. اين نرم‌افزار از تعدادي ماژول نرم افزاري تشكيل شده است كه هر يك بخشي از وظايف موجود در شركت را بر عهده دارند. اغلب نرم افزارهاي ERP آنقدر منعطف هستند كه شركتهاي خريدار قادرند تعدادي از ماژولهاي مورد نياز و يا همه آنها را نصب و بكارگيرند.

مزاياي پياده‌سازي ERP

سيستم هاي تشكيل دهنده ERP

سيستم هاي ERP شامل مجموعه‌هاي گوناگون و متعددي است كه يكپارچگي انها اهميت و ارزشي مضاعف را براي سازمان و شاخه هاي مختلف ان پديد مي آورد :

معماري ERP

سيستم هايي كه ERP را در سطح كارخانه ها يا سازمانها پياده سازي مي‌كنند به صورت لايه اي پياده سازي مي‌شوند. در اينجا يك نمونه از اين معماري را به صورت Abstract توضيح مي‌دهيم. اين معماري توسط شركت Info.Net ارائه شده است و به صورت Web Base مي‌باشد. البته منظور حالتي است كه كاربران مي‌توانند از Internet يا Intranet به برنامه هاي كاربردي مورد نظر دسترسي داشته باشند. تكنولوژي يا زبان مورد استفاده در اين معماري Java مي‌شد.

 

قبل از توصيف اين معماري اشاره مي‌كنيم كه يك نرم افزار كه ERP را در سطح بك كارخانه يا سازمان پياده‌سازي مي‌شود بايد عمليات زير را Support كرده و قسمتهاي زير را يكپارچه كند :

 

هر يك از قسمتهايي كه در بالا اشاره كرديم خود به قسمتهاي مختلفي تبديل مي‌شوند.

 

Full Regenerative MRP

Unlimited Horizons

Bucketless Scheduling

Full Pegging

Engineering Change Control

Safety Stock

Safety Lead Time

Order Multiples

Non-Nettable Controls

Use to Deplete

Paperless MRP Capability

Multiple Inventories

 

 

 

 

حال قسمتهاي مختلف اين معماري را شرح مي‌دهيم :

 

 

 

 

 

مختصري در مورد MRP, MRPII (از زيرسيستمهاي ERP)

قبل از پرداختن به ERP لازم شناختي مختصر از سيستمهاي قبل از آن كه پايه و اساس ERP بر آنها استوار است بپردازيم. در كل MRP, MRPII, ERP در رده سيستمهاي برنامه ريزي طبقه‌بندي مي‌شوند.

 

(Material Requirement Planning) MRP

يك سيستم اطلاعاتي است كه براي برنامه ريزي مواد مورد نياز براي توليد موارد و اقلام مشخص شده در سر برنامه (MPS : Master Production Schedule) توليد بكار مي‌رود.

اساس كار

 

نكته مهم : برنامه MRP عمليات پيش‌بيني ، ثبت سفارشات و... نيست بلكه قسمتي از مجموعه ساخت و توليد است.

 

 

نمونه‌اي از BOM و Lead Time براي يك كارخانه در يك هفته كه دوجرخه توليد مي‌كند.

(Manufacturing Resource Panning) MRPII

عمليات و محدوده كاري MRPII

 

 

مزايا و معايب سيستمهاي MRP

مزايا :

  1. تاكيد و اهميت بر روند و صورت حساب مواد (Bill Of Material)و مستقل بودن از درخواست
  2. تاكيد و اهميت بر ساختار اطلاعاتي

معايب :

 

از نقص هاي ديگر MRP مي‌توان به موارد زير اشاره كرد :

 

سيستمهاي MRP از ابزار اوليه و اصلي براي ساخت و Monitor كردن برنامه كنترل توليد به حساب مي‌آيد و در حقيقت يك تصوير زمانبندي شده و برنامه ريزي شده از نيازمندي ها و درخواستها ارائه مي‌دهد. در سيستمهاي امروزي MRP در دل اين سيستمها قرار دارد و باعث توازن بين توليد و عرضه مي‌شود و عمليات مالي در سازمان را منظم مي‌كند و يكي از بخشهاي اصلي سيستمهاي امروزي محسوب مي‌شود.

منابع و مراجع

  1. مقاله تفاوتها و اشتراكها و كاربردهاي ERP و WFMS از بخش صنايع
  2. كتاب Business Modeling With UML نوشته : Eriksson & Penker فصل سوم
  3. www.indiainfoline.com : mrpi.pdf , sheetsAPPS.pdf
  4. فايل Word فارسي از مستندات آقاي جهان بازي
  5. صفحاتي از سايت www.intertul.com