ناصر جبرائیل اوغلی naser jebraeil oghli

حمل ونقل - بازرگانی - اقتصاد - بازاریابی - مطالب آزاد

کلیات برنامه پنجساله حفظ و احیای موقوفات کشور
نویسنده : ناصر - ساعت ۱:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٥/٢٢
 
کلیات برنامه پنجساله حفظ و احیای موقوفات کشور
معاونت امور اوقافی
خرداد ماه 1384
 
مقدمه :
برنامه ریزی سازمان اساس و زیر بنای کلیه فعالیتهای سازمان ها و اهرم کنترلی در دست مدیران است. بدون برنامه ریزی جامع ، تحقق اهداف سازمان به صورت ناقص و با صرف وقت و منابع و هزینه های بسیار زیاد خواهد بود و این موضوع با توجه به محدود بودن منابع و نامحدود بودن نیازها امری عاقلانه به نظر نمی رسد. در سازمانهای مدرن برنامه ریزی چهارچوبی را تدارک می بیند که تصمیمات مدیریتی را قابل اجرا می سازد. با برنامه ریزی ، مدیران نسبت به جهت گیری سازمان وقوف حاصل می کنند و مسیر حرکت و چگونگی آن را تا حصول به اهداف مورد نظر هدایت خواهند نمود.
برنامه ریزی در سازمانها به سه گونه دیده می شود که سازمان اوقاف و امور خیریه نیز از آن مستثنی نخواهد بود. برنامه ریزی راهبردی ؛ برنامه ریزی تاکتیکی و برنامه ریزی عملیاتی است.
اولین قدم و حرکت برای برنامه ریزی مشخص نمودن مأموریت سازمان که شامل مقاصد و مفروضات و ارزشها می باشد.
از مأموریت سازمان دو جریان موازی منشعب می شود اهداف و برنامه ها است در ابتدا اهداف راهبردی قرار دارند که برنامه های راهبردی را مشخص می کنند. اهداف و برنامه های راهبردی داده های لازم برای تعیین اهداف تاکتیکی می باشد. اهداف تاکتیکی و برنامه های راهبردی کمک در شکل دادن به برنامه های تاکتیکی می نمایند.
برنامه های تاکتیکی نیز به نوبه خود ضمن ترکیب یا اهداف تاکتیکی ، اهداف عملیاتی را معین می سازند که به برنامه های عملیاتی و اجرای فعالیت ختم می شوند.
     
                  
لازم به یادآوریست ، در پی نظرسنجیها ی انجام شده و مطالعاتی که صورت گرفت چهارچوبهای کلی برای تدوین برنامه راهبردی وسیله برخی افراد مطلع ارائه گردید و تلفیق نقطه نظرات مختلف منجر به استخراج مجموعه پیش رو گردید البته در بخش اول برنامه دیدگاه های راهبردی و در بخشهای بعدی چهارچوبهای برنامه اجرایی پیش بینی گردید تا ادارات کل با عنایت به ویژگی مناطق با ثبت منابع و درج اطلاعات و آمار بتوانند برنامه را عملیاتی نمایند که در اینجا لازم می داند از همکاری همه کارشناسان و صاحب نظران که هر کس به نوعی ما را در تدوین این برنامه یاری نمود صمیمانه تقدیر و تشکر نماید.
برنامه راهبردی : برنامه ریزی راهبردی فرایندی است که از طریق آن مدیران عالی سازمان برای مأموریت های اساسی تصمیم گیری می نمایند و وسایل و ابزار لازم جهت رسیدن به اهداف و مأموریت های سازمان را مشخص می سازند.
نداشتن برنامه راهبردی و یا داشتن آن به صورت غیر فعال خطرات عمده برای ادامه منطقی فعالیتهای هر سازمان محسوب می شود. اگر سازمان اوقاف و امور خیریه دارای برنامه راهبردی صحیح باشد حتی در صورت عملکرد ضعیف آن باز هم فعالیتهای سازمان در کنترل مدیران سازمان خواهد بود. آنان را در مقابل دو سوال مهم قرار می دهد:
 اول اینکه : چه کاری باید انجام شود ؟
دوم اینکه چگونه باید انجام شود ؟
با توجه به اینکه هر سازمانی دارای مأموریت ویژه و اهداف خاص خود می باشد و سازمان اوقاف وامور خیریه نیز از این قاعده مستثنی نیست لذا برنامه راهبردی آن نیز خاص خودش خواهد بود.
بر این اساس برنامه راهبرد پیشنهادی سازمان به شرح صفحات بعد ارائه می گردد.
برنامه راهبردی سازمان اوقاف و امور خیریه : چشم انداز : پیش به سوی گسترش حوزه فعالیت سازمان اوقاف وامور خیریه ایران

 مأموریت :

سازمان اوقاف وامور خیریه به عنوان متولی اصلی موقوفات و بقاع متبرکه و موسسات خیریه بر آن است که با گسترش فرهنگ وقف و با بهره گیری از اهرمهای موجود علاوه بر اینکه موقوفات و بقاع متبرکه موجود در ایران را حفظ و در جهت عمران آنها تلاش خواهند نمود نسبت به گسترش انها  نیز اقدام نماید. همچنین به دنبال آن است که به عنوان سازمانی موثر در ابعاد فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی و حتی سیاسی در عرصه داخلی و بین المللی مطرح و انجام وظیفه  نماید و از این طریق بخش عظیمی از نیازهای انسانی را برطرف سازد.

اهداف اصلی (راهبردی) :

 الف _ تسریع در بومی شدن و فراگیر شدن فرهنگ وقف در اقشار مختلف و مطرح نمودن اوقاف به عنوان سازمانی موثر رد زمینه ها فرهنگی و اقتصادی در جامعه .
ب _ جلب اعتماد و افکار عمومی جامعه نسبت به عملکرد سازمان اوقاف و امور خیریه و بهبود در نگر ش مردم نسبت به استیجار و استیفای حقوق املاک وقفی در سطح کشور از طریق اهرمهای موجود و تبلیغات .
ج _ افزایش موقوفات جدیدالوقف  حفظ موقوفات قدیم و کشف و شناسایی موقوفات مجهول و ناشناخته.
د _ تبدیل به احسن موقوفات کوچک با کاربری زراعی که مسلوب المنفعه شده اند.
ه_ اجرای پروژه های عمرانمی موقوفات توسط سازمان و توسعه آنها از محل سود حاصله.
و _ به کارگیری نیروهای متعهد و متخصص در رده های مختلف سازمانی.
ز _ ایجاد رشته دانشگاهی در زمینه وقف در یکی از مراکز آموزش عالی کشور. حداقل در سطح کارشناسی جهت تربیت نیروی انسانی مورد نیاز سازمان.
ح _ به کارگیری تکنولوژی های مدرن جهت در اختیار گرفتن سیستمهای اطلاعاتی در مدیریت. ط _ افزایش بازدهی منابع موجود در سازمان اعم از موقوفات و نیروی انسانی
ی _ تأمین کلیه هزینه های مربوط به فعالیت های مذهبی از طریق افزایش درامد موقوفات.
 

اهداف راهبردی :

 الف _ افزایش تعداد موقوفات کشور در 20 سال آینده به میزان 25 درصد در مقایسه با سال 83 .
ب _  افزایش درآمد موقوفات کشور هر سال به میزان 25درصد نسبت به سال قبل در 20 سال آینده.
ج _ اخذ اسناد مالکیت کلیه موقوفات و بقاع متبرکه کشور در 7 سال آینده.
 ه_ کم کردن تمرکز سازمانی در هر سال 5 درصد نسبت به سال 83 به مدت ده سال.
و _ حذف کلیه امور غیر رایانه ای در 3 سال آینده و رایانه ای نمودن کلیه فعالیتهای اداری در مدت مذکور.
ز _ انجام کلیه فعالیتهای سازمان طبق برنامه هایی تدوین شده.
ح  _ ارزیابی و نظارت بر برنامه های تدوین شده تا پایان چشم  انداز.
 
تجزیه و تحلیل درونی سازمان
نقاط قوت :

الف _ وجود نماینده محترم ولی فقیه به عنوان مدیر عالی سازمان و برخورداری ایشان از پشتیبانی مقام معظم رهبری.
ب _ در اختیار داشتن موقوفات و بقاع متبرکه و دیگر اماکن مذهبی به عنوان بخشی از منابع مورد نیاز سازمان.
 ج _ استفاده از تواناییهای جامعه در انجام بخشی از رسالت سازمان مانند هیأت های امناء.
د _ داشتن تجربه چندین ساله در اداره امور موقوفات و بقاع متبرکه.
ه _ در اختیار داشتن نیروی انسانی متخصص و متعهد جهت انجام وظایف محوله.
ز _ ارزش بالای موقوفات کشور از نظر مادی.
ح _ارزش بالای بقاع متبرکه کشور از نظر معنوی
 ط _ پی بردن مدیران ارشد سازمان به ضرورت ایجاد تغییر و تحول.
ی _شناسایی و ثبت اکثر موقوفات و بقاع متبرکه از طریق ادارات ثبت اسناد و دریافت اسناد مالکیت بخشی از آنها.
 ک _ وجود مدیران خوش فکر و آشنا به مسائل و مشکلات در رأس سازمان.

 نقاط ضعف :

الف _ عدم بهره گیری کامل از موقوفات موجود.
 ب _ عدم توانایی کافی در کشف موقوفاتی که در سنوات گذشته وقف شده اند اما اسناد و مدارکی از آنها در دست نیست.
 ج _ عدم توفیق سازمان در شناساندن خود به جامعه .
 د _ عدم اطلاع رسانی دقیق و کافی از عملکرد سازمان به جامعه .
 ه _ عدم توانایی کافی در حذف یا  اصلاح برخی قوانین مغایر با منافع موقوفات .  
و _ کمبود نیروی انسانی متخصص و متعهد به آرمانهای سازمان در سطوح مختلف سازمان خصوصا در رده های میانی و عملیاتی سازمان .
 ز _ کمبود و بعضا نبود برنامه های مدرن در سطوح مختلف سازمان.
ح _  ناهمگونی در تلفیق منابع موجود در سازمان با توجه به اهداف سازمان.
ط _ کمبود نیروهای فنی و تخصصی خصوصا در زمینه های مدیریتی و حقوقی و ثبتی و فن آوری اطلاعات.
 ی _ ساختار متمرکز سازمان با درجه تمرکز بالا.
 ک _ کمبود  و بعضا نبود سیستم اطلاعاتی مدیریت مناسب در کلیه سطوح سازمان.
 ل _ عدم ارزیابی مناسب از عملکرد صف و ستاد.
 ع _ عدم استفاده از تکنولوژی مدرندر انجام عملیات و وظایف سازمان.
ف _ عدم وجود مدیریت منابع انسانی کارامد که موجب توسعه نیافتگی نیروی انسانی موجود به طور اعم و عدم استفاده صحیح از نیروی کیفی موجود به طور اخص می گردد.
 ص _ عدم توجه به مسئله تبدیل به احسن موقوفات کوچک و فاقد درآمد.
 ق _ عدم برقراری ارتباط با مراکز علمی و فرهنگی کشور.
 ر _ عدم اجرای طرحهای انگیزشی بین کارکنان سازمان و قائل نشده تفاوت بین افراد دلسوز و کیفی و افرادی که فقط نام کارمند سازمان بودن را یدک می کشند.
 ت _ مقاومت در برابر تغییر و تمایل به حفظ وضع موجود خصوصا در رده های پایین تر سازمان که ناشی از نبود یا کمبود قدرت ریسک در مدیران کل استانها و شهرستانها می باشد.
 
 تجزیه و تحلیل محیطی
فرصتها:

الف _ امکان برخورداری از حمایتهای ولی محترم فقیه در زمینه حفظ موقوفات موجود و گسترش آنها.
ب _ وجود احساسات و عواطف مذهبی و نوعدوستی نزد مردم جامعه.
 ج _ مثبت بودن نگرش حاکم بر جامعه در خصوص فرهنگ وقف و وجود این تفکر نزد دولتمردان و شخصیتهای مذهبی و آحاد مردم.
 د _ امکان توسعه کمی و کیفی موقوفات در کشور
ه _ افزایش نیاز انسانها به زمین با کاربریهای مختلف در سراسر کشور با توجه به ثابت بودن مقدار زمین و عدم توانایی در تولید زمین و در اختیار داشتن زمینهای مناسب وقفی.
و _ حرکت  اقتصاد کشور به سمت توسعه.
ز _ امکان استفاده و به کارگیری تکنولوژی مدرن در زمینه های مختلف.
ح  _ گسترش موسسات آموزش عالی در کشور و امکان گزینش و بهره گیری از نیروهای متخصص مورد نیاز سازمان.
ط _ گرایش مثبت جامعه به تولید علم و تحقیقات علمی.
ی _ وجود سازمانهای مشابه در دیگر کشورهای حتی در کشورهایی که غیر مسلمان هستند.
ک _  امکان بهره گیری از تجربیات کشورهایی که علیرغم سابقه کم در این زمینه پیشرفتهایی چشم گیری نموده اند از طریق مطالعات تطبیقی.

تهدیدات:

 الف _ وجود تفکرات موقوفه خواری نزد برخی از افراد جامعه به دلیل عدم وجود قوانین مستحکم.
ب _ پیداش موسسات و فعالیتهای خیریه جدید در کشور تحت عناوین مختلف و پیشی گرفتن انها از سازمان با توجه به سابقه قلیل آنها.
 ج _ عدم توفیق کامل سازمان در هماهنگ نمودن خود با تغییرات و نیازهای جامعه
د _ وجود مشکلات اقتصادی و معیشتی نزد مستأجرین که باعث عدم پرداخت حقوق موقوفه توسط آنان می گردد.
ه _ مهاجرت روستائیان به شهر ها که منجر به رها کردن زمینهای مزروعی وقفی می گردد و پس از مدتی به فراموشی سپرده می شوند.
و _ کم رنگ شدن ارزشهای مذهبی خصوصا نزد برخی از افراد متمکن و جوانان به دلیل عدم توفیق در شناساندن و معرفی صحیح ارزشهای اسلامی از یک سو و تهاجم فرهنگی بیگانگان از سوی دیگر.
 ز _ وجود نگرش مردم گرائی نزد مقامات دولتی و در نتیجه آن عدم واگذاری اعتبارات دولتی مورد نیاز جهت عمران موقوفات و بقاع متبرکه و دیگر اماکن مذهبی.
 
 استراتژیکی تاکتیکی :
سازمان اوقاف و امور خیریه تلاش می نماید در 20 سال آینده از منابع موجود و جذب و تقویت منابع لازم در راستای گسترش فرهنگ وقف که سیره بزرگان دین مبین اسلام است گام بردارد. حفظ و احیای موقوفات کشور و عمل به نیت واقفین خیراندیش با نظارت دقیق و کامل ، گامی در جهت جلب اعتماد مردم جامعه خصوصا افراد متمکن جامعه جهت وقف تمام یا قسمتی از اموالشان خواهد بود که در نهایت به گسترش فرهنگ وقف و رفع قسمتی از نیازهای جامعه منجر خواهد شد. برای انجام این امر مهر استراتژی تاکتیکی به شرح زیر پیشنهاد می گردد:
الف _ شناسایی موقوفات سراسر کشور به تفکیک هر استان و ارزیابی دقیق آنها به بهره گیری از کارشناسان محلی جهت افزایش درآمد  آنها به میزان 25 درصد افزایش در هر سال نسبت به سال قبل.
 ب _ تعیین کاربری کلیه موقوفات به تفکیک هر استان و شهرستان با هماهنگی دیگر ادارات مانند شهرداریها و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و جهاد کشاورزی ، که انجام این کار نیاز به هماهنگی سازمان با ادارات مذکور در سطح بالاترین مقام دستگاه اجرایی و  مبادله موافقتنامه خواهد داشت.
ج _ دریافت اسناد مالکیت مابقی موقوفات و بقاع متبرکه سراسر کشور که در صورت مبادله موافقتنامه در سطح عالی سازمان اوقاف وسازمان ثبت اسناد و املاک ادارات تابعه همکاری بهتری خواهند نمود به نحوی که تا پایان سال 88 موقوفه فاقد سند مالکیت وجود نداشته باشد.
د _ موافقت سازمان اوقاف در افراز املاک مشاعی و دریافت اسناد مالکیت مفروض شده که قدرت تصمیم گیری در مورد این املاک را افزایش خواهد داد و در دراز مدت منافع موقوفات نیز حفظ و افزایش خواهد یافت.
 ه _ بازنگری و اقدام در مورد اصلاح قوانین موجود.
 و _ ایجاد هماهنگی با قوه قضائیه جهت تخصیص یک شبعه به دعاوی مربوط به موقوفات در هر دادگستری که این کار موجب خواهد شد قضات بیشتر در جریان امور موقوفات قرار گیرند و وقت کمتری برای رسیدگی به پرونده مورد نیاز خواهد بود.
ز _ بازسازی و بازنویسی وقف نامه های هر شهرستان و صحافی آنها پس از برابر اصل نمودن تمام انها طی یک یا چند جلد جهت دسترسی آسانتر به آنها و جلوگیری از تخریب اصل وقفنامه .
 ح _ به کارگیری نیروی انسانی متخصص و متعهد جدید تا حدی که امکان به کارگیری وجود دارد و آموزش و کارآمد نمودن نیروهای موجود و  استفاده از نیروهای موقتی به صورت خرید خدمت به نحوی که هر سال 50 نفر نیروی کارشناس جایگزین نیروهای غیر تخصصی فعلی گردد.
ط _ تأمین هزینه های مربوط به تحقیقات علمی و کاربردی محققین و دانشجویان مقاطع تحصیلی کارشناسی ارشد و دکترا که در زمینه های مختلف فرهنگ وقف صورت می گیرد .
 ی _ نظارت مداوم بر کار متولیان و امناء موقوفات ضمن تدوین آئین نامه جامع در این زمینه .
ک _ اعزام محققین به کشورهایی که دارای موسسات مشابهای در زمینه امور خیریه هستد و انجام تحقیقات تطبیقی توسط آنها و بهره گیری از نتایج این تحقیقات در رفع مسایل و مشکلات ضمن توجه به شرایط حاکم بر جامعه ایرانی.
ل _ به کارگیری تکنولوژی های جدید در زمینه های مختلف مدیریت موقوفات در سراسر کشور جهت اداره بهتر موقوفات و بقاع متبرکه به نحوی که کلیه کارهای اداری رایانه ای شود.
 ن _ کنترل بر مصرف درآمد موقوفات کشور به نحوی که اولا طبق نیات واقفین خیراندیش باشد و ثانیا با نیازهای فرهنگی روز جامعه سازگار و هماهنگ باشد مثلا تکثیر CD و نوارهای صوتی و تصویری مذهبی جایگزین مجالسی شود که مخاطب آنها تعداد بسیار کمی از افراد مسن می باشند.
س _ تبلیغات و اطلاع رسانی مداوم از عملکرد سازمان جهت شناساندن سازمان به کلیه افراد جامعه وآگاهی آنان نسبت به وظایف سازمان جهت جلب اعتماد افراد جامعه جهت وقف تمام یا قسمتی از اموال خودشان به نحوی که سالیانه تعداد موقوفات درصد متناسبی نسبت به سال قبل افزایش یابند.
 ع _ روشن نمودن نقش وقف در توسعه فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی جامعه از قدیم الایام تاکنون از طریق پژوهش .
 ق _ اجرای پروژه های عمرانی وقفی مسکونی و تجاری در ابعاد مختلف د زمینهای موقوفه در سراسر کشور تا ارزش افزوده آن نصیب موقوفه گردد و نیز اجاره مستمر آن موجب افزایش درآمد جاری موقوفات گردد تعداد این پروژه ها با توجه به اهداف بلند مدت تعیین خواهد شد.
ت _ ارزیابی و شناسایی دقیق موقوفات و تبدیل به احسن آنها به تفکیک هر شهرستان خصوصا در مور د موقوفات مزروعی کوچک که به دلیل مقرون به صرفه نبودن هر روز تعداد موقوفات مسلوب المنفعه مزروعی در حال افزایش می باشند.
ث _ شناسایی نیازهای ضروری جامعه و ایجاد مراکزی جهت راهنمایی واقفین جدید تا موارد مصرف مطابق با نیازهای ضروری جامعه توسط آنها تعیین شود.
خ _ اجرای طرحهای انگیزشی جهت ایجاد بهبود در عملکرد کارکنان و جایگزینی نظام شایسته سالاری در کل سازمان.
ص _ شناسایی کارکنان متخصص و متعهد سازمان و بهره گیری مناسب از توان آنها در محلهای مورد نیاز.
ض _ تهیه برنامه های مدون با بهره گیری از نظریات متخصصین و کارکنان سازمان جهت بخشهای مختلف سازمان و در سطوح مختلف زمانی.
ظ _ارزیابی مداوم و مستمر نتایج حاصل از عملکرد سازمان که ناشی از اجرا برنامه ها خواهد بود.
 
استراتژی عملیاتی اداره کل  امور اوقافی
الف _ اجارات و بهره وری:

  1 _ تهیه نرم افزار جامعه جهت موقوفات کل کشور و بررسی و  ارزیابی مداوم انها جهت رفع نقایص احتمالی و نیز اعمال تغییرات احتمالی ناشی از پیشنهادات واحدهای صف، این نرم افزار باید به نحوی باشد که برون داد آن پاسخگوی کل نیازهای اطلاعاتی باشد.
 2 _ برگزاری کلاسهای آموزشی جهت کارکنان که با این نرم افزار سر و کار دارند و نقش جمع آوری کننده اطلاعات را دارند.
 3 _ ثبت اطلاعات موقوفات کل کشور در رایانه توسط ادارات اجرایی و ارسال آن به سازمان تا سازمان ، اطلاعات کاملی از منابع وقفی کل کشور داشته باشد این اطلاعات باید به نحوی باشد که هیچگونه ابهامی در مورد موقوفات کشور باقی نماند و هر لحظه که سازمان نیاز داشت بتواند از آنها استفاده نماید به عبارت دیگر این اطلاعات جامع و مانع باشند.
 4 _ بررسی و تجمیع قوانین و مقررات و آئین نامه ها و بخش نامه ها و دستورالعملهای قابل اجرا و اقدام در خصوص مواردی که نیاز به اصلاح یا مصوبه جدید می باشد.
 5 _ اجرای پروژه های عمرانی در سراسر کشور در مورد زمینهای وقفی با کاربریهای مسکونی وتجاری بااستفاده از منابع موجود (شامل عواید هر موقوفه یا عواید موقوفات پر درآمد _ سرجمع موقوفات _ تسهیلات بانکی _ صندوق عمران موقوفات _ سرمایه گذاری مشارکت با اشخاص حقیقی و حقوقی دولتی و خصوصی ) و واگذاری آنها به صورت اجاره به مستأجرین از طریق مزایده و بدون پذیره اولیه تا بتوان به نرخ روز موقوفات را اجاره داد و در نتیجه درآمد انها را افزایش داد .
 6 _ اجرای طرحهای عمرانی مزروعی مدرن بر روی اراضی وقفی مناسب که هم باعث ایجاد اشتغال در جامعه و هم افزایش درآمد موقوفات را سبب خواهد شد.
 7 _ بازسازی و تعمیر موقوفاتی که به عنوان میراث فرهنگی ثبت شده اند با مشارکت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و واگذاری آنها به صورت اجاره جهت مشاغلی مانند سفره خانه سنتی و غیره که موجب عمران این گونه موقوفات و افزایش درآمد انها و  ایجاد اشتغال خواهد شد.
 8 _ تهیه و تدوین آئین نامه لازم در خصوص موقوفات غیر متصرفی و چگونگی نظارت بر عملکردمتولیان این گونه موقوفات.
 9 _ تهیه و تدوین آئین نامه لازم در خصوص عدم واگذاری زمینهای وقفی با کاربری مسکونی و تجاری و خدماتی در سراسر کشور.
 10 _ اقدام در خصوص مفروض نمودن زمینهای مشاعی وقفی با واگذاری بخشی از اختیار مسئولیت به سطوح پایین تر سازمان (حداقل در سطح ادارات کل ) جهت تسریع در این امر و اقدام در خصوص تبدیل به احسن موقوفات که امکان مفروض نمودن آنها وجود ندارد تا در صورت لزوم بتوان برای عمران این گونه موقوفات تصمیم گیری نمود.
 11 _ بررسی آمار و اطلاعات مربوط به اسناد اجاره موقوفات کل کشور و اقدام در مورد تجدید اسناد اجاره منقضی شده از طریق ادارات اجرایی.
 12 _ واگذاری اختیار به ادارات اجرایی در خصوص افزایش اجاره موقوفات با  توجه به قیمت روز ( با اخذ نظر کارشناس رسمی و یاخبره محلی ) که این کار افزایش درآمد موقوفات را به همراه خواهد داشت . زیرا در اکثر شهرستانها مستاجرین مدعی هستند که مثلا چون تورم جامعه 15 درصد اعلام می شود بنابراین اجاره املاک وقفی نیز باید 15 درصد افزایش یابد و این درحالی است که درآمد مستاجرین چندین برابر نیز افزایش می یابد و اجاره پرداختی انها بسیار ناچیز می باشد.
 13 _ واگذاری اختیار به ادارات اجرایی در خصوص ارائه راهکار منطقی برای احیای موقوفات کوچک مزروعی که به دلیل مقرون به صرفه نبودن توسط مستاجرین رها می شوند و پس از مدتی یا توسط مجاورین به این اراضی تجاوز می گردد و یا به طور کلی مسلوب المنفعه می شوند.
 14 _ تبلیغات سراسری از طریق رسانه های گروهی جهت جذب واقفین جدید و افزایش تعداد موقوفات کشور.
 15 _ ارزیابی ریالی کل موقوفات کشور توسط ادارات تابعه با استفاده از کارشناسان محلی و ثبت اطلاعات در رایانه و ارسال اطلاعات به سازمان اوقاف جهت استفاده در تصمیم گیری های کلان .
 16 _ واگذاری بخشی از اختیارات و  مسئولیتها به ادارات تابعه در شهرستانها و یا حداقل به مدیران کل و کم کردن بوروکراسی کاهش مکاتبات و صرفه جویی در وقت و دیگر هزینه ها را به همراه خواهد داشت و در اکثر مواقع باعث جلوگیری از تضییع حقوق موقوفات به دلیل فوت وقت خواهد شد.
 17 _ تهیه فرم های اسناد اجاره با استفاده از نظرات متخصصین حقوقی تا در صورت نیاز در محاکم قضایی موقوفات دچار مشکل نگردند.
 18 _ اقدام در خصوص برگزاری کلاسهای آموزش ضمن خدمت جهت کارکنان امور اوقافی  ادارات ستادی و اجرایی به صورت غیر متمرکز تا همه کارکنان واحدها بتوانند با خیال آسوده در کلاسها شرکت و از آن بهره گیری نمایند. همچنین ارزیابی مناسب پس از پایان دوره و تأثیر دادن آن در وضعیت شغلی کارکنان اثرات بسیاری خواهد داشت.
 19 _ انجام تحقیقات و مطالعات تطبیقی در زمینه اداره موقوفات و موسسات مشابه با اقداماتی نظیر فراخوان و تامین هزینه تحقیقات.
 20 _ نظارت مستمر و مداوم بر کار ادارات اجرایی از طریق اعزام ناظرین آشنا به مسائل و مسلط بر امور و ارشاد گر نه مچ گیر.
 21 _  ارزیابی مستمر از علمکرد واحدهای مختلف اوقافی و اجرای طرحهای تشویقی در مورد واحدهای فعال و تعمیم تشویقات انجام شده به کلیه واحدها تا موجب افزایش انگیزه کارکنان شود.
 22 _ هماهنگی جهت بررسی دقیق عملکرد نیروهای قراردادی و آموزش آنان در صورت لزوم و جایگزین نمودن افراد کارا به جای آنها در صورتی که کارآیی لازم را ندارند و اقدام جهت استفاده از نیروهای موقتی یا خرید خدمت مانند وکلای حقوقی
 23 _ اقدام در خصوص رایانه ای کردن کلیه فعالیتهای مربوط به امور اوقافی .
 24 _ اقدام در خصوص مبادله موافقتنامه های مربوط به عمران موقوفات با سایر ارگانهای ذیربط مانند شهرداری و وزارت جهاد کشاورزی و بنیاد مسکن.
 25 _ پیگیری جهت معافیت موقوفات از پرداخت عوارض مانند صدور پروانه ساختمانی و هزینه تغییر کاربری وتفکیک املاک داخل محدوده و غیره.
 26 _ پیگیری در خصوص تبادل موافقتنامه در سطح مدیران عالی سازمان با مدیران عالی سازمانهایی نظیر شرکت گاز ، وزارت نیرو ، شرکت مخابرات و وزارت راه و ترابری که برای انجام وظایف خود ناچار به استفاده از زمینهای وقفی هستند و واگذاری اختیار و مسئولیت  به ادارات اجرایی تا به موقع اقدامات لازم را انجام دهند که در حال حاضر در اکثر شهرستانها این مسئله به صورت معضل درآمده است:

ب _ اهداف عملیاتی امور مالی موقوفات :

1 _ اقدام در مورد تهیه نرم افزار حسابداری جامع جهت موقوفات به نحوی که پاسخگوی کلیه نیازهای سازمان باشد و امکان اعمال اصلاحات آتی نیز با توجه به نیازهای جدید فراهم باشد.
2 _ پیگیری در خصوص تاسیس بانک وقف و شعب آن در سراسر کشور و استفاده از امکانات آن جهت عمران و گسترش موقوفات.
3 _ مهیا کردن سرفصلهای کل و معین و تفضیلی در سیستم حسابداری موقوفات و اعمال آنها توسط کلیه ادارات تابعه تا امکان استفاده از اطلاعات فراهم شود و از ناهماهنگی سرفصلها جلوگیری گردد این کار باعث تجانس اطلاعات خواهد شد.
 4 _ تدارک کلاسهای آموزشی جهت کلیه نیروهایی که با نرم افزار حسابداری موقوفات در ارتباط هستند به طور مستمر و تشویق نفرات برتر پس از آزمون اعلام تشویقات صورت گرفته به کلیه کارکنان به نحو مقتضی.
 5 _ اتخاذ تمهیدات لازم جهت وصول حقوق موقوفات و وصول لاوصولیها به نحوی که مطالبات موقوفات به حداقل کاهش یابد.
6 _ مصرف عواید موقوفات طبق نیات واقفین خیراندیش و اخذ مفاصا حساب سالانه .
 7 _ تحقیق در خصوص سرمایه گذاری از محل عواید موقوفات در محلهایی که امکان افزایش درامد و افزایش سرمایه موقوفات هر دو فراهم باشد.
 8 _ ارائه گزارشات مالی معتبر به مدیران عالی سازمان در مواقع نیاز.
 9 _ تجزیه و تحلیل های مالی مناسب از دارئیها و بدهیها و سرمایه موقوفات.
10 _ اقدام در خصوص جذب اعتبارات دولتی و کمکهای مردمی و اخذ وامهای بلند مدت جهت عمران موقوفات.
 11 _ نظارت و کنترل مستمر و مداوم و ارزیابی کار ادارات تابعه در زمینه امور مالی موقوفات.

ج _ استراتژی عملیاتی بخش بودجه :

 بودجه موقوفات عبارت است از برنامه پیش بینی درآمد موقوفات و برآورد هزینه های موقوفات برای یک سال جهت اجرا نیات واقفین خیراندیش با رعایت قوانین و مقررات اوقافی با توجه به تعریف فوق اهداف عملیاتی زیر برای بخش بودجه موقوفات قابل ذکر می باشد.
 1 _ تهیه نرم افزار ی جامع جهت تنظیم بودجه موقوفات به نحوی که پاسخگوی کلیه نیازهای سازمان در این زمینه باشد از جمله امکان گزارش گیری دفتر بودجه کلی موقوفات متصرفی و غیر متصرفی وجود داشته باشد. همچنین امکان استخراج موارد مصرف موقوفات و مبالغ آن طبق نیات واقفین خیراندیش در بودجه کل وجود داشته باشد در مجموع متجانس نمودن اطلاعات خروجی از نرم افزار مورد نظر قرار گیرد.
 2 _ حذف کلیه امور مربوط به بودجه که به صورت دستی صورت می گیرد.
 3 _ تهیه آمار و اطلاعات بودجه موقوفات سراسر کشور و به روز نمودن این اطلاعات.
 4 _ افزایش تعداد بودجه های تنظیمی موقوفات کشور.
 5 _ تهیه آمار و اطلاعات از موقوفاتی که جهت آنها بودجه فردی تنظیم نشده است و تهیه بودجه سالیانه جهت آنها به نحوی که هر سال برای 25 درصد از این گونه موقوفات بودجه فردی تنظیم گردد و پس از گذشت 4 سال ختم اینکه همه موقوفات دارای بودجه می شوند زمان تنظیم بودجه ها نیز در موعد مقرر انجام گیرد.
 6 _ بررسی وضعیت نیروی انسانی موجود و فعال در بخش بودجه و آموزش ضمن خدمت آنان جهت افزایش بهره وری و کارآیی آنها و اقدام در خصوص جایگزینی نیروهای متخصص موجود در سازمان به جای نیروهای غیر متخصص فعلی.
 7 _ بررسی دقیق و قانونمند عملکرد ادارات سراسر کشور در زمینه بودجه موقوفات و ارائه پیشنهاد در خصوص اعمال طرحهای انگیزشی درباره اداراتی که از عملکرد بهتری برخوردار هستند و اعلام تشویقات در نظر گرفته شده به کلیه واحدها تا موجبات افزایش انگیزه دیگران نیز فراهم گردد.
 8 _ نظارت بر عملکرد ادارات سراسر کشور در زمینه بودجه موقوفات از طریق بررسی گزارشات ارسالی آنها و اقدام در خصوص رفع نقاط ضعف و موارد ابهام موجود در آنها.
 9 _ ارزیابی دقیق و مستمر عملکرد ها و در زمینه بودجه موقوفات و انجام اقداماتی اصلاحی در زمینه تدوین و اجرا و ارزیابی برنامه های مورد نیاز.

 استراتژیهای بخش آمار و انفورماتیک که یکی از بخشهای مهم سازمان می باشد به شرح زیر تعیین می گردد:

 1 _ تهیه سخت افزارهای مورد نیاز کل سازمان به نحوی که کلیه فعالیت های سازمان با تکنولوژی مدرن روز انجام شوند.
 2 _ تهیه نرم افزارهای مورد نیاز کل سازمان و ادارات تابعه و ارائه خدمات نرم افزاری و پشتیبانی آن و اقدام در مورد اصلاح این نرم افزار ها با توجه به نیازهای فعلی و نیازهای آتی به طور مستمر.
 3 _ برگزاری کلاسهای آموزش ضمن خدمت جهت کلیه پرسنل سازمان در سراسر کشور که با رایانه کار می کنند این کلاسها بایستی به طور مستمر باشند و پرسنل سازمان با آخرین یافته ها آشنا گردند تا توان استفاده از یافته ها را پیدا کنند.
 4 _ جمع آوری اطلاعات موقوفات و بقاع متبرکه سراسر کشور و تهیه گزارشات مورد نیاز مدیران جهت تصمیم گیری و سیاست گذاری و تعیین خط مشی ها.
 5 _ بررسی دقیق عملکرد ادارات اوقاف در زمینه های مربوط به این بخش و ارائه گزارش به مسئولین ذیربط و نیز ارائه پیشنهاد در خصوص تشویق واحدهای موفق.
 6 _ آموزش مستمر مسئولین آمار و انفورماتیک استانها و مبادله آخرین یافته ها با آنان تا مسئولین استانی نیز اقدام لازم را در خصوص شهرستانهای تابعه به عمل آورند.
 7 _ برگزاری جلسات با مسئولین ادارات ستادی و اجرایی و دریافت نظرات در زمینه اطلاعات و نرم ا فزارهای مورد نیاز و اقدام در جهت رفع این نیازها.
 8 _ ایجاد وحدت رویه در بخش آمار و انفورماتیک سراسر کشور و جلوگیری از افتراق در نحوه انجام کارهای این بخش.
 9 _ نظارت و کنترل بر فعالیتهای ادارات سراسر کشور و ارزیابی برنامه های این بخش و انجام اقدامات اصلاحی.
 10 _ تهیه cd آموزشی در ارتباط با نرم افزارهای موجود در سازمان.
 11 _ بررسی و ارزیابی توانایی پرسنل سازمان در ارتباط با سازمان از نرم افزارها و اقدام در خصوص به کارگیری نیروهای مستعد و توانا و متخصص در این زمینه.
 12 _ اقدام در خصوص بهره گیری و بهره وری بیشتر وب سایت سازمان و افزایش حجم اطلاعات موجود در وب سایت.
 13 _ اقدام در خصوص شبکه LAN و گسترش شبکه .
 14 _ اقدام در خصوص ارتباط اینترنتی و پست الکترونیک .
 15 _ تهیه برنامه مدون جهت انجام فعالیتهای بخش آمار و انفورماتیک.
 16 _ ارزیابی مستمر نتایج حاصل از اجرای برنامه های تدوین شده.
 17 _ بهره گیری از نیروهای متخصص خارج از سازمان در صورت نیاز به صورت قراردادی.

 ه _ استراتژی عملیاتی اداره کل تحقیق :

  نظارت یکی از وظایف اصلی مدیریت در سازمان می باشد. اداره کل تحقیق سازمان اوقاف وظیفه نظارت بر بخشی از وظایف سازمان و ادارات تابعه را برعهده دارد. استراتژی عملیاتی جهت اداره کل تحقیق که شامل شعب حقوقی و حسابرسی می باشد به شرح زیر ارائه می گردد.
 1 _ اقدام در خصوص تدوین نرم افزاری جامع جهت اداره کل تحقیق که پاسخگوی نیازها باشد.
2 _ ثبت اطلاعات موقوفات کل کشور در نرم افزار فوق که می توان به عنوان بخشی از  درون داد نرم افزار اطلاعات مربوط به موقوفات سراسر کشور را از برنامه موقوفات کپی کرد.
 3 _ به کار گیری نیروهای متخصص و متعهد نسبت به آرمانهای سازمان از طریق شناسایی نیروهای موجود در صف و ستاد و ارائه پیشنهاد جهت به کارگیری آنها و در صورت عدم امکان اقدام در صورت جذب نیروی انسانی لازم.
 4 _ رایانه ای نمودن بایگانی اداره کل تحقیق و ثبت اطلاعات قدیمی در رایانه اعم از وقففنامه ها ، نظریه ها و آراء صادره و دادخواستها و غیره
 5 _ آموزش نیروهای انسانی شاغل در ادارات تحقیق سراسر کشور از طریق برگزاری دوره آموزش ضمن خدمت که از این طریق شناسایی نیروها نیز امکان پذیر می گردد.
 6 _ اقدام در خصوص بررسی و مطالعه قوانین و آئین نامه ها و بخش نامه ها و دستورالعملها و ارائه پیشنهاد برای رفع موارد نقص در آنها .
 7  _ اقدام در خصوص تجهیز ادارات تحقیق سراسر کشور به رایانه و ایجاد هماهنگی و وحدت رویه بین آنان از طریق استفاده از یک برنامه رایانه ای و برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت.
 8 _ اقدام در خصو ص استقرار شعب ادارات تحقیق به تناسب حجم کار استانها و کاهش تمرکز از این طریق.
 9 _ ارائه گزارشات مورد نیاز از اطلاعات جمع آوری شده به مدیران عالی سازمان.
 10 _ تهیه آمارهای مقایسه از عملیات ادارات سراسر کشور در خصوص مفاصا حسابهای اخذ شده ، اسناد پذیرفته شده و اسناد مردود شده و تجزیه و تحلیل نتایج حاصله و در اختیار قراردادن آنها جهت تصمیم گیری و رفع ایرادات و تقویت نقاط قوت.
11 _ بررسی و ارزیابی عملکرد مستمر ادارات تابعه در زمینه های مربوط به ادارات تحقیق و اعلام نتایج آنها و پیشنهاد اجرای طرحهای انگیزشی تا موجب افزایش انگیزه دیگران شود.
 12 _ اقدام در مورد جنبه های ارشادی نظارت با تدوین برنامه ای مناسب.
 13 _ اعمال نظارت دقیق بر اعمال متولیان و ناظرین و امناء موقوفات و بقاع متبرکه با استفاده از ابزارهای موجود.
 14 _ نظارت دقیق بر عملکرد ادارات سراسر کشور در خصوص درآمد موقوفات و بقاع متبرکه و هزینه های انجام شده .
 15 _ اقدام در خصوص سایر وظایفی که به موجب قوانین و مقررات بر عهده این اداره کل گذاشته شده است و بعضا به صورت موقعیتی بروز می نماید.
 16 _ پژوهشهای میدانی در زمینه های حسابرسی موقوفات و به کارگیری آنها در رفع مسایل و مشکلات.
 
 استراتژی عملیاتی بخش حقوقی و ثبتی :
 1 _ اصلاح نرم افزار دعاوی فعلی به نحوی که این نرم افزار پاسخگوی همه نیازها موجود باشد و اطلاعات جامع تری را در خود جای دهد.
 2 _ تهیه آمار دعاوی کل کشور و بررسی آنها جهت ارائه راهکارهای عملی به ادارات سراسر کشور.
 3 _ اقدام و پیشنهاد در مورد نیروی انسانی متخصص و متعهد مورد نیاز امور حقوقی سراسر کشور.
 4 _ بهره گیری از نیروی انسانی موجود و نیروهای بازنشسته قبلی که در واحدهای حقوقی و ثبتی مشغول کار بوده اند و در نهایت استفاده از نیروهای متخصص موجود در جامعه به صورت موردی و خرید خدمت.
 5 _ بررسی و مطالعه قوانین و مقررات موجود و اقدام سریع در مورد رفع موارد نقص و تصویب قوانین جدید با هماهنگی با مدیریت ارشد سازمان و با استفاده از ابزارهای موجود.
6 _ اقدام در خصوص ارسال سریع قوانین جدید به ادارات تابعه و جمع اوری کلیه قوانین فعلی که قابل استناد هستند در قالب کتابچه و تکثیر آنها تا در اختیار کلیه واحدها قرار گیرد.
7 _ بررسی عملکرد وکلایی که ادارات تابعه از خدمات آنها استفاده می نمایند.
8 _ برگزاری دوره آموزش ضمن خدمت جهت کارکنان شاغل در واحدهای حقوقی وثبتی و ارائه پیشنهاد اجرای طرحهای انگیزشی جهت افزایش انگیزه دیگران .
 9 _ اقدام در خصوص تقویت ابزارهای تشویقی به افرادی که موفق به اخذ احکام مناسب از مراجع قضایی جهت موقوفات می شوند.
10 _ بازبینی و اصلاح نرم افزار ثبتی و رفع مشکلات موجود در آن خصوصا ایرادات موجود در برون داد آن.
 11 _ هماهنگی و تدوین برنامه ای جهت استفاده از نیروهای انسانی ادارات ثبت اسناد در زمینه اخذ اسناد مالکیت موقوفات و دیگر امور ثبتی.
 12 _ تهیه امار ثبتی کلیه موقوفات کشور با توجه به آمار ارسالی ادارات و بررسی آنها و رفع موارد اشکال آنها.
 13 _ تعامل مناسب با سازمان ثبت اسناد و املاک در مورد حل مسئله اسناد مالکیت موقوفاتی که به نام دولت جمهوری اسلامی یا ادارات اوقاف صادر شده است و باید از این بابت اصلاح شوند.
 14 _ بررسی وضعیت ثبتی موقوفات سراسر کشور و اقدام در مورد ثبت و تحدید حدود و اخذ اسناد مالکیت موقوفات.
 15 _ اقدام در مورد طرح کاداستر و بهره گیری از آن در ارتباط با موقوفات کشور.
 16 _ ایجاد ارتباط با مراکز علمی جهت تحقیق و آموزش نیروی انسانی موجو د در زمینه های حقوقی و ثبتی.
 17 _ بررسی و ارزیابی مداوم از اقدامات ثبتی و حقوقی کلیه ادارات و اعلام نتایج حاصل از اجرای فعالیتها.
 18 _ برقراری ارتباط مناسب با سایر واحدهای سازمان که در زمینه های حقوقی و تصویب قوانین و آئین نامه فعالیت دارند.
 
 استراتژی عملیاتی جهت بخش اسناد و شناسایی موقوفات :
 1 _ تهیه نرم افزار مناسب جهت ثبت وقفنامه های موجود در سراسر کشور که نیازهای سازمان را مرتفع سازد و رویه ای یکسان در کل کشور در این زمینه در پیش گرفته شود.
 2 _ ثبت آمار و اطلاعات دقیق اسناد وقفی در نرم افزار مذکور به نحوی که امکان گزارش گیری در سطح شهرستان و استان و کل کشور وجود داشته باشد.
 3 _ نظارت و کنترل بر بازخوانی و بازنویسی وقفنامه های ادارات سراسر کشور و تبدیل وقفنامه هر شهرستان به یک یا چند جلد کتاب و CD .
4 _ اقدام در مورد مرمت اسناد وقفی کل کشور.
 5 _ اسکن وقفنامه های کل کشور و برابر اصل نمودن تصویر آنها از طریق مراجع ذیصلاح تا اصل وقف نامه ها کمتر مورد استفاده قرار گیرند.
 6 _ اقدام در مورد چاپ و انتشار اسناد وقفی جهت تبلیغات در جامعه.
 7 _ ارزیابی و نظارت مستمر بر کار ادارات تابعه و اقدام در مورد رفع مشکلات آنها.
 8 _ ارائه گزارشات مستمر در خصوص فعالیتهای انجام شده.
 9 _ بررسی وضعیت موقوفات کشور و ارائه پیشنهاد جهت ادامه فعالیتهای شناسایی موقوفات و نیز ارائه پیشنهاد در خصوص اجرای طرحهای انگیزشی جهت شناسایی موقوفات.
 10 _ برگزاری دوره های آموزش ضمن خدمت و تبادل اطلاعات شرکت کنندگان در دوره که موجب خواهد شد نقاط قوت و ضعف مشخص و از تجربیات یکدیگر استفاده نمایند.
11 _ هماهنگی با دفاتر اسناد رسمی جهت ارسال اسناد وقفی جدید به ادارات سراسر کشور.

منبع :  http://www.awqaf.ir/tabid/85/Default.aspx